Medale tłoczone – czym są i kiedy warto je wybrać?

Medal tłoczony to medal metalowy, którego wzór powstaje przez odciśnięcie matrycy w metalu pod bardzo dużym naciskiem prasy. Technologia pozwala uzyskać precyzyjny relief, napisy, daty, logotypy i ornamenty, dlatego jest stosowana przede wszystkim przy medalach o klasycznej formie.

Na pierwszy rzut oka medal to medal. Metal, wzór, napis, czasem kolorowa emalia i wstążka. Dopiero kiedy trzeba zamówić kilkaset albo kilka tysięcy sztuk na zawody, jubileusz czy wydarzenie firmowe, pojawia się pytanie: jak właściwie taki medal powinien zostać wykonany?

Jedną z klasycznych metod produkcji jest tłoczenie. Alternatywą jest odlewanie, które daje większą swobodę przy nieregularnych kształtach i rozbudowanych projektach przestrzennych.

Która metoda jest lepsza?

To zależy od medalu. I właśnie dlatego technologię warto dobierać do projektu, a nie projekt do technologii.

Czym są medale tłoczone?

Medale tłoczone powstają przez mechaniczne odciśnięcie wzoru przygotowanego na matrycy w kawałku metalu. W przeciwieństwie do medali odlewanych metal nie jest wlewany w stanie płynnym do formy.

Można porównać to do bardzo zaawansowanego stempla. Zamiast papieru i tuszu mamy jednak metal, precyzyjnie przygotowane narzędzia oraz prasę wywierającą ogromny nacisk.

W ten sposób na awersie i rewersie mogą powstać elementy wypukłe i wklęsłe: nazwa zawodów, data, herb, logo organizatora, postać, ornament czy dowolny motyw graficzny możliwy do odwzorowania w tej technologii.

Jak wygląda tłoczenie metalu?

Tłoczenie medalu polega na umieszczeniu przygotowanego metalu pomiędzy narzędziami i poddaniu go działaniu prasy. Nacisk powoduje przemieszczenie metalu i odwzorowanie reliefu znajdującego się na matrycy.

W zależności od materiału, wielkości medalu i głębokości reliefu jedno uderzenie nie zawsze wystarcza. Przy bardziej wymagających projektach proces może być powtarzany.

Efektem są ostre krawędzie, czytelne litery i precyzyjne detale. To właśnie dokładność odwzorowania wzoru jest jedną z najważniejszych cech medali tłoczonych.

Jaką rolę odgrywa matryca?

Matryca jest narzędziem zawierającym wzór, który podczas tłoczenia zostaje przeniesiony na powierzchnię medalu. Jej jakość bezpośrednio wpływa na precyzję reliefu i powtarzalność całej serii.

W przypadku medalu z projektem po obu stronach konieczne jest odpowiednie przygotowanie awersu i rewersu.

To szczególnie ważne przy większych nakładach. Jeżeli powstaje 500, 1000 czy kilka tysięcy medali, wszystkie powinny zachować ten sam wzór i poziom detalu.

Jak powstają medale tłoczone krok po kroku?

Produkcję medalu tłoczonego można podzielić na trzy główne etapy: przygotowanie projektu, wykonanie narzędzi i tłoczenie oraz wykończenie powierzchni. Każdy z nich wpływa na finalny wygląd produktu.

Przygotowanie projektu

Wszystko zaczyna się od grafiki.

Na tym etapie określa się m.in.:

• wymiary i kształt medalu,
• projekt awersu i rewersu,
• napisy i daty,
• logo, herb lub symbole,
• elementy wypukłe i wklęsłe,
• planowane wykończenie powierzchni.

Nie każda grafika, która dobrze wygląda na monitorze, równie dobrze przełoży się na kilkucentymetrowy kawałek metalu.

Bardzo cienkie linie mogą wymagać uproszczenia. Drobny tekst musi pozostać czytelny po zmniejszeniu. Trzeba również określić, które elementy mają tworzyć relief.

Dlatego już na początku warto skonsultować projekt z doświadczonym producentem medali. Pozwala to dobrać technologię do oczekiwanego efektu, zamiast później dopasowywać pomysł do ograniczeń produkcji.

Przygotowanie narzędzi i tłoczenie

Po zaakceptowaniu projektu przygotowywane są narzędzia produkcyjne, w tym matryca odwzorowująca wzór medalu.

Następnie metal trafia pod prasę.

Pod wpływem dużego nacisku materiał przyjmuje kształt zapisany w matrycy. Przy bardziej wymagającym reliefie proces może wymagać kolejnych uderzeń i dodatkowej obróbki materiału.

To właśnie na tym etapie płaski element metalowy zyskuje charakterystyczne wypukłości i zagłębienia.

Wykończenie gotowego medalu

Po tłoczeniu medal może być dalej obrabiany, np. polerowany, patynowany, barwiony lub pokrywany powłoką galwaniczną. Dzięki temu ten sam wzór może uzyskać zupełnie inny charakter.

Możliwe jest m.in. wykończenie przypominające złoto, srebro czy brąz, a także zestawienie powierzchni matowych i błyszczących.

Na tym etapie mogą zostać dodane również kolorowe elementy, wstążka, mocowanie i opakowanie.

Jakie efekty można uzyskać na medalu tłoczonym?

Najbardziej charakterystycznym efektem medalu tłoczonego jest precyzyjny relief, czyli wypukłe i wklęsłe elementy tworzące wzór na powierzchni metalu. Technologia dobrze odwzorowuje napisy, daty, herby, logotypy, ornamenty i geometryczne motywy.

Relief, napisy i detale

Logo może być wypukłe, napis zagłębiony, a tło znajdować się na jeszcze innym poziomie. W ten sposób nawet jednokolorowy medal zyskuje głębię.

Światło inaczej odbija się od wypukłych, matowych czy wypolerowanych powierzchni, dlatego projekt nie potrzebuje wielu kolorów, żeby był czytelny.

Tłoczenie szczególnie dobrze sprawdza się przy projektach inspirowanych klasycznym medalierstwem.

Ma jednak swoje ograniczenia.

Jeżeli medal ma mieć bardzo głęboki relief, nietypowy obrys albo rozbudowaną przestrzenną bryłę, większą swobodę może zapewnić technologia odlewania.

Kolor i dodatkowe wykończenia

Medal tłoczony nie musi być jednokolorowy. Wybrane fragmenty można dodatkowo barwić, a powierzchnię poddać galwanizacji, patynowaniu, polerowaniu lub szczotkowaniu.

Pozwala to stworzyć zarówno minimalistyczny medal o klasycznym charakterze, jak i bardziej dekoracyjny projekt.

Czasami najlepszy efekt daje jednak właśnie ograniczenie dodatków. Szczególnie jeśli medal ma pełnić funkcję reprezentacyjną, jubileuszową albo pamiątkową.

Kiedy warto zdecydować się na medal tłoczony?

Medal tłoczony warto wybrać wtedy, gdy projekt opiera się na precyzyjnym reliefie, napisach i detalach oraz ma stosunkowo klasyczną formę. Technologia sprawdza się m.in. przy medalach sportowych, jubileuszowych, pamiątkowych i reprezentacyjnych.

Nie oznacza to jednak, że będzie najlepszym wyborem dla każdego projektu.

Medale sportowe

Medal sportowy ma trudne zadanie.

Musi być nagrodą, pamiątką i elementem identyfikacji konkretnego wydarzenia. Po kilku latach zawodnik prawdopodobnie nie będzie pamiętał swojego numeru startowego. Medal ma znacznie większą szansę przetrwać.

Tłoczenie dobrze sprawdza się w projektach wykorzystujących nazwę zawodów, datę, logo organizatora, miejsce czy prostą symbolikę dyscypliny.

Współczesne medale sportowe coraz częściej wychodzą jednak poza klasyczny krążek. Mają nieregularne obrysy, ażurowe elementy, różne poziomy reliefu i rozbudowane formy 3D. W takich przypadkach technologia odlewania daje projektantowi więcej możliwości.

Dlatego pytanie nie powinno brzmieć:

„tłoczony czy odlewany?”

Najpierw warto zapytać:

„jak ma wyglądać medal, który zawodnik naprawdę będzie chciał zachować?”

Dopiero później wybrać technologię.

Medale okolicznościowe i pamiątkowe

Jubileusz miasta. Rocznica działalności firmy. Ważne wydarzenie historyczne. Nagroda dla pracownika. Wyróżnienie dla partnera biznesowego.

W takich projektach klasyczna estetyka tłoczenia ma sporo sensu.

Dobrze zaprojektowane medale okolicznościowe mogą eksponować herb, logo, datę, portret, budynek czy symbol związany z wydarzeniem. Relief pozwala nadać takim elementom przestrzenność bez konieczności budowania skomplikowanej bryły 3D.

Medal tłoczony czy odlewany – co wybrać?

Medal tłoczony najlepiej sprawdza się w klasycznych projektach opartych na precyzyjnym reliefie. Medal odlewany daje natomiast większą swobodę kształtu oraz możliwość tworzenia bardziej rozbudowanych form 2D i 3D.

Nie ma więc technologii lepszej w każdej sytuacji.

Są projekty, które lepiej wykorzystują możliwości jednej z nich.

Cecha	Medal tłoczony	Medal odlewany
Sposób produkcji	Wzór odciskany w metalu za pomocą matrycy i prasy	Płynny stop metalu trafia do przygotowanej formy
Charakter projektu	Klasyczny, oparty na reliefie	Duża swoboda projektowa
Napisy i detale	Bardzo precyzyjne odwzorowanie	Duże możliwości, zależne od projektu
Relief	Precyzyjny, ale ograniczony procesem tłoczenia	Większa swoboda modelowania
Efekt 3D	Ograniczony	Duże możliwości tworzenia przestrzennych form
Nieregularny kształt	Większe ograniczenia	Duża swoboda
Kolor	Możliwy	Możliwy
Typowe zastosowanie	Medale klasyczne, jubileuszowe, pamiątkowe i reprezentacyjne	Medale sportowe, eventowe, niestandardowe projekty 2D i 3D

W skrócie: jeśli projekt przypomina klasyczny medal z herbem, napisem, datą lub stosunkowo płytkim reliefem, można rozważyć tłoczenie. Jeśli medal ma przypominać fragment stadionu, górski szczyt, samochód, budynek czy inny nieregularny obiekt, odlewanie zwykle daje znacznie większą swobodę projektową.

W MCC specjalizujemy się w medalach odlewanych 2D i 3D wykonywanych ze stopu cynku i aluminium ZNAL. Plastyczność tego materiału pozwala realizować również projekty o nietypowych kształtach i bardziej rozbudowanej przestrzenności.

Technologia jest jednak środkiem, nie celem.

Finalnie liczy się to, czy medal wygląda tak, jak powinien i czy uczestnik wydarzenia będzie chciał go zachować.

Jak zamówić medal według własnego projektu?

Aby zamówić medal według własnego projektu, warto przygotować pięć podstawowych informacji: nakład, termin realizacji, oczekiwany rozmiar, pomysł lub grafikę oraz planowany budżet. Na tej podstawie producent może zaproponować odpowiednią technologię wykonania.

Masz gotową grafikę? Świetnie.

Masz logo imprezy, trzy inspiracje i wiadomość: „chcemy coś naprawdę fajnego”? To też jest punkt wyjścia.

Zanim zdecydujesz się na medale na zamówienie, najważniejsze jest określenie efektu, jaki chcemy osiągnąć. Technologię, rodzaj reliefu, sposób wykończenia czy konstrukcję medalu można dobrać później.

W MCC możesz przesłać własny projekt albo skorzystać z pomocy zespołu grafików. Przed rozpoczęciem produkcji przygotowywana jest bezpłatna wizualizacja medalu.

Dzięki temu można sprawdzić proporcje, rozmieszczenie elementów i ogólny wygląd projektu jeszcze przed wykonaniem całego nakładu.

Bo medal nie musi być po prostu metalowym kółkiem z nazwą wydarzenia.

Może być jednym z tych przedmiotów, które uczestnik zabiera do domu i zamiast wrzucić do szuflady, naprawdę chce zachować.

FAQ – medale tłoczone

Co to jest medal tłoczony?

Medal tłoczony to medal metalowy, którego wzór jest odciskany za pomocą matrycy i prasy. W ten sposób powstają wypukłe i wklęsłe elementy, np. napisy, daty, logotypy, herby i ornamenty.

Na czym polega tłoczenie medali?

Tłoczenie medali polega na mechanicznym przeniesieniu wzoru z matrycy na metal pod bardzo dużym naciskiem. W zależności od projektu proces może obejmować więcej niż jedno uderzenie prasy oraz dalszą obróbkę powierzchni.

Co to jest matryca do medalu?

Matryca to narzędzie zawierające wzór medalu, który podczas tłoczenia zostaje odwzorowany w metalu. Od jakości wykonania matrycy zależą m.in. precyzja napisów, reliefu i innych detali.

Czym różni się medal tłoczony od odlewanego?

Medal tłoczony powstaje przez odciśnięcie wzoru w metalu, natomiast medal odlewany przez wlanie płynnego stopu do formy. Tłoczenie sprawdza się przy klasycznym reliefie i precyzyjnych detalach, a odlewanie daje większą swobodę przy nieregularnych kształtach i projektach przestrzennych.

Czy medal tłoczony może mieć kolor?

Tak. Po tłoczeniu wybrane fragmenty medalu mogą zostać dodatkowo pokryte kolorem. Możliwe są również inne sposoby wykończenia powierzchni, m.in. galwanizacja, patynowanie, polerowanie czy szczotkowanie.

Czy medal tłoczony może mieć wzór po obu stronach?

Tak. Medal może posiadać projekt zarówno na awersie, jak i rewersie. Wymaga to odpowiedniego przygotowania projektu oraz narzędzi produkcyjnych.

Czy medale tłoczone nadają się na zawody sportowe?

Tak. Medale tłoczone sprawdzają się szczególnie przy klasycznych medalach sportowych wykorzystujących logo, nazwę zawodów, datę i relief. Jeśli projekt ma nietypowy obrys lub rozbudowaną formę 3D, warto rozważyć medal odlewany.

Co jest lepsze: medal tłoczony czy odlewany?

Żadna z technologii nie jest automatycznie lepsza. Tłoczenie warto rozważyć przy klasycznych projektach wymagających precyzyjnego reliefu, natomiast odlewanie przy nietypowych kształtach i bardziej przestrzennych formach. Wybór powinien wynikać z projektu, nakładu i oczekiwanego efektu.

Jak wybrać technologię produkcji medalu?

Najlepiej pokazać producentowi projekt lub opisać oczekiwany efekt. Na podstawie kształtu, reliefu, liczby detali, nakładu i sposobu wykończenia można dobrać technologię, która najlepiej przełoży projekt na gotowy medal.